شرقى . از راه‌آهن اصلى كه بر طبق نقشه طورى كشيده شود كه مآلا با خط آهن هندوستان ارتباط يابد . راه‌آهن سيستان انحراف طبيعى و فرعى و فقط شاخه‌اى از خط اصلى به سمت شمال خواهد بود و درعين‌حال راه ارتباط با دريا نيز بدين ترتيب تأمين خواهد گرديد كه خطآهن از چاه‌بهار و يا از راه ريگان و ميناب به گوادر و اگر هم بندر شرقىترى در بلوچستان كه تحت الحمايهء انگلستان است مطلوب باشد تا ساحل نيك ممتاز يسنى يا كلامات ساخته شود . در واقع هرگاه خطآهن سند پيشين يا بولان تا سرحد فعلى هندوستان مورد توجه واقع شود چون بر اثر طغيان آب در معرض خرابى و از لحاظ مرز متقدم سيستان قرارگاه خطرناكى خواهد بود . خط دوم شايد دستگاه جداگانه به منزلهء راه‌آهن مستقل بلوچستان از كرانهء دريا از ميان پنج گور به سمت مرز ايران درخواهد آمد . در ضمن مقاماتى هم اتصال چنين خطى را با شبكهء راه‌آهن هند با خطى از كراچى از طريق مكران پيشنهاد كرده‌اند . اقيانوس هند محور ارتباط اين راه‌آهن خواهد شد و همان نقشى را در حدود شرقى ايفا خواهد كرد كه بحر خزر در مورد خطآهن ماوراء درياى خزر در شمال شرقى مىكند . توأم شدن نيروى بخار در خشكى و دريا به زودى موجب انقلابى عظيم خواهد گرديد و كار قرنها را در مدت كوتاهى عملى خواهد ساخت و چنان كه بلو گفته است آن‌گاه فرزندان نوادگان ما سوت قطار آهن را خواهند شنيد . اما روزى كه ديرزمانى از مرگ ما گذشته باشد و ما پاك خاك و فراموش شده باشيم شايد آن‌گاه كتابدوست گذرانى ، جلدى از اين كتاب را از ميان كتب يك شلينگى قفسهء كتب قديم در بيرون يكى از مغازه‌هاى كهنه‌فروشى پس‌كوچه‌هاى لندن بردارد ، بواسطهء اين پيش‌بينى كه از روى علاقه و خيرخواهى كرده‌ام و منظورى جز اصلاح و بهبود امور در ميان نبوده است به خدمت و كارى كه در روزگاران آينده توفيق بزرگى بشمار خواهد رفت ، شايد در تنگناى گور مدح و درودى هم نثارمان بشود .